Paylaştıkça Mega Trende Dönüşüyor; “Deepfake Kardeşliği” Fırsat mı, Tehdit mi?

Deepfake’i günümüzün ilk 7 mega trendinden biri haline getiren çevrimiçi çekim gücü, hiper gerçekçi kalite düzeyine ulaşmak için, adeta “deepfake kardeşliği” olarak nitelenebilecek anonim bir küresel dayanışmayı ortaya çıkardı. Deepfake teknolojilerine, erişim ve kullanım kolaylığı sağlayan bu paylaş-geliştir kültürü, deepfake geliştiricilerin topluluklar halinde büyümesine ve deepfake volkanının genleşmesine yol açıyor. Patlama yakın gibi görünüyor…

Yayında olduğu sürece, çevrimiçi kullanıcılar tarafından güncellenmesi hiç son bulmayacak olan internet ansiklopedisi Wikipedia, “deepfake ve sentetik medya etkisini”, 7 mega trend arasında gösteriyor. Mega trendi, küresel etkiye sahip trendler olarak tanımlayan Wikipedia, bunlardan bazılarının küresel tehdit niteliği taşıdığını vurguluyor. Küresel tehdit kabul edilen mega trendlerden biri de hiç kuşkusuz; “deepfake ve sentetik medya”.

7 mega trendin, küresel tehditlerle yakın ilişkisi

Wikipedia’nın sıraladığı mega trendler, aynı zamanda deepfake’in tarihçesini oluşturan 2017-2020 arasındaki kaynaklara göre belirleniyor. İnsanlığın üzerinde en çok uğraştığı mega trendler, aslında yaşadığımız zaman kesitini tanımlayan küresel bütünü ortaya koyuyor. Hepsi birbiri ile etkileşim içinde, her biri diğerine yol açıyor. Biri diğerinin nedeni ya da sonucu olarak karşımıza çıkıyor. Örneğin günümüz küresel tehditlerinden “İklim değişikliği ve doğal kaynakların tükenmesi” ile “mikrobiyomlar ve sentetik biyoloji” de Wikipedia’nin mega trend listesinde yer alıyor. Bunları, “teknolojik ilerleme” ve “hızlı küresel kentleşme” mega trendlerinden bağımsız düşünebilir miyiz? Küresel kabusumuz Kovid-19 Pandemisi, zaten bu sürecin bir sonucu değil mi?

Her türlü canlının hücrelerini enfekte edebilen virüslerden, ancak hangileri yararlı kabul edilir biliyor musunuz? Hücre içinde uykuda kalma yeteneğine sahip “latent virüsler” gibi olanlar. Çünkü onlar, tarih boyu ölümcül veba pandemilerine yol açan “yersinia pestis bakterisi” gibi bazı bakterilere karşı bağışıklığı arttırabiliyorlar. Deepfake de kötü amaçlı kullanımı dizginlenerek, örneğin dezenformasyon gibi küresel tehditlere karşı bağışıklığımızı güçlendirmeye başladığında, bugünkünden daha yararlı hale gelebilir. Onu kontrol altına alabilmek için ise, daha çok zamana ihtiyaç var. Oysa sentetik biyoloji gibi, sentetik medya da kontrolsüz bir çılgınlığa dönüşmüş durumda. Deepfake de bu 7 mega trendin biçimlendirdiği konjonktürde, sürekli mutasyona uğruyor. Bilinmezleriyle başa çıkılamayan tehditkar bir virüs gibi, hızla yayılmaya devam ediyor.

Deepfakeler’in Efendisi

“Yüzüklerin Efendisi”, Oxford Üniversitesi’nden, Anglo-Saxon Dili ve Edebiyatı alanında uzman olan Alman asıllı İngiliz yazar, şair, filolog Prof. John Ronald Reuel Tolkie’in ölümsüz eseri. Yazarın, ilki 1954’te yayınlanan ünlü fantastik roman üçlemesi. Romanla aynı adı taşıyan üçleme, yaklaşık yarım asır sonra Peter Jakson’un yönetmenliğinde, beyaz perdeye taşındı. “Yüzük kardeşliği” işte bu üçlemenin, 2001 yılında gösterime giren ilk filmiydi. Üçlemenin bu ilk filmi, kurgusal bir orta çağ romanını sinemaya aktarıyordu. Film, eşsiz gücü ele geçirmek için, dünyayı kanlı savaşlara sürükleyecek tılsımlı bir yüzüğü yok etmek adına verilen mücadeleyi konu alıyordu. Filme romandan uyarlanan karakterler, “yüzük kardeşliği” olarak simgeleşen güç birliğiyle tehlikeleri aşarken, izleyenleri de mistik bir maceraya sürüklediler.

Sayıları hızla artan deepfake geliştiricilerin “Deepfake kardeşliği” de, aslında benzer bir etkileşimle, çevrimiçi dünyanın deepfake serüvenine ivme kazandırıyor. Ancak bu kez dünyanın kaderini tayin edecek kadar güçlü tılsımı yok etmeyi değil, paylaşıp çoğaltmayı hedefleyen bir küresel dayanışma ile karşı karşıyayız. Organize değilmiş gibi görünse de “deepfake kardeşliği” sahte sentetik medyayı “deepfakelerin efendisi” sayılabilecek hiper gerçekçi bir kaliteye ulaştırmak için ortak bir girişimi ifade ediyor. Birlikte girişilen, anonim bir mücadeleyi ortaya koyuyor.  Fantastik öyküler, zaten tıpkı Jules Verne’nin “Denizler Altında 20 Bin Fersah”ında olduğu gibi, insan zekasının biraz da mistik sayılabilecek öngörülerini aktarırlar. Onlar, zaman ve mekandan bağımsız hayal gücümüze dokunurken, bir yandan da gelecekten haber verirler. Orta çağ birlikteliğini simgeleyen “yüzük kardeşliği” gibi, dijital çağın “deepfake kardeşliği” de, gücünü ortak çabadan alıyor.

Y ve Z kuşağının, deepfake kardeşliği

Araştırdığınızda, sayısız gerçek hikaye ile karşılaşırsınız. Özellikle Y ve Z kuşağını deepfake için tetiklemek, çığ etkisine yol açıyor. Sosyal medyada deepfake bir mizah paylaşımı ya da bir deepfake gönüllüsünün yayınladığı uygulamalı eğitim videosu, birçok meraklıyı heveslendirmeye yetiyor.

Örneğin üniversiteden yeni mezun Grace Windheim, hiç aklında yokken deepfake’in viral çekim alanına girdiğini aktarıyor. Kullanıcılarına video düzenleme yazılım paketi sunan Kapwing’de içerik editörü olarak çalışan Windheim, daha önce hiçbir bilgiye sahip olmadığı deepfake konusunda, internet aramaları yoluyla eriştiği kaynaklarından yararlanarak, kısa sürede kendini geliştirmekle yetinmiyor. Öğrendiklerini ve uyguladıklarını Youtube’da yayınladığı eğitim videosu ile başkalarına da aktarıyor. Windheim’in Youtube’daki deepfake eğitim videosu, 4 Ağustos’tan itibaren bir ay içinde 360 binden fazla kez görüntülendi.

The Independent, The Financial Times, BBC gibi önemli uluslararası yayınlarda ai yazıları yazan genç teknoloji muhabiri James Vincent de 9 Eylül’de theverge.com’da yayınlanan yazısında, ilk deepfake deneyimini paylaşıyor. “Sadece birkaç saat içinde dudak senkronizasyonu yapmayı öğrendim ve sen de yapabilirsin” başlıklı yazısında Vincent, Hindistan ve İngiltere’deki üniversitelere bağlı uluslararası bir araştırma ekibi tarafından üretilen özel dudak senkronizasyon algoritması Wav2Lip’i adres gösteriyor. Vincent, takıldığı noktaları bir Youtube eğitim videosu yardımıyla aşarak ürettiği ilk deepfake örneklerini Twitter’da paylaşıyor.

Deepfake “çocuk oyuncağına” dönüştükçe, güvenlik ihtiyacı öne çıkıyor

Yapay sinir ağları üzerinden makine öğrenmesine dayalı algoritmalarla üretilen dijital sentetik medya, “paylaş-geliştir” modeliyle gerçeğinden ayırt edilmesi giderek zorlaşan bir üretim kalitesine ulaşmak üzere. Üstelik, açık kaynak kodlu yazılımlar, bu yazılımları kullanmayı teşvik edip kolaylaştıran eğitim videoları, freelance deepfake üreticileri ve deepfake teknolojisi geliştirip, ürettikleri deepfake ürünleri pazara sunan teknoloji şirketleri, her tür erişimi olanaklı kıldılar.

Deepfake teknolojileri, gerçekle o kadar hızlı boy ölçüşebilir hale geliyor ki, dayanılmaz cazibesiyle çevrimiçi dünyayı bir mıknatıs gibi kendine çekiyor. Hatta bu manyetik çekim alanından etkilenerek bir araya gelenler, çevrimiçi deepfake toplulukların oluşmasını sağlıyor. Deepfake modellerine kolay erişim ve sınırsız paylaşım, siber saldırıya dönüşecek kötü niyetli kullanım senaryolarını da büyük bir tehdide dönüştürüyor. Deepfake tespit araçları ihtiyacını akut hale getiriyor.

Deepfake topluluklarına, deepfake rehberleri

X kuşağı iyi hatırlar. Internetin ilk yıllarında ve Google henüz çevrimiçi kılavuzumuz haline dönüşmemişken, en çok tıklanan siteleri listeleyen web siteleri çok gözdeydi. Genel ya da kategorik olarak en çok hit alan web sitelerini Top 100, Top 500 gibi sıralamalarla listeleyen bu siteler, aynı zamanda listeledikleri sitelere erişimi de artırmış oluyorlardı. “Deepfake topluluğu” görüntüsü altında oluşturulan içeriklerin de aslında onlardan fazla bir farkı yok. Deepfake’in ortaya çıkışına ev sahipliği yapan Reddit.com, bu deepfake kitaplıklarının oluşmasına da yine kucak açıyor.

Reddit.com üzerindeki 2018 yılı başından bu yana faaliyet gösteren Media Synthesis, 19 bin üye ile en aktif deepfake topluluğunu barındıran kanallardan biri olarak göze çarpıyor. Topluluk tanımında sentetik medyanın, daha çok eğlence amaçlı kullanımına vurgu yapıyor. Bu platformun, görüntü sentezi, ses sentezi, metin sentezi, stil aktarımı, konuşma sentezi ve daha fazlasını kapsadığı ifade ediliyor.

Media Synthesis’in, “Sentetik Medya İçin Kaynak Kütüphanesi” dört bölümden oluşuyor. “Görüntü Sentezi-İşleme-Geliştirme” bölümünde, bu alandaki Impressions, Artbreeder,9GAN, Deepart.io, GANbreeder, Sketch RNN, GauGAN Demo gibi birbirinden ilginç mobil ve masa üstü toplam 16 uygulamanın özet bilgileri ve erişim linkleri yer alıyor. “Metin Sentezi” başlığı altında, doğal dil işleme, dil modelleme ve metin sentezi için geliştirilmiş, InferKit, Grover, Inspirobot gibi toplam 5 program sıralanıyor. “Ses Sentezi ve Müzik Üretimi” bölümünde, Jukebox, AIVA, Lyrebird ve MuseNet gibi, müzik enstrümanları dijital arabirimi (MIDI) dosyaları ve dalga formu oluşturmayı ya da manipüle etmeyi sağlayan, sese yönelik 6 farklı kaynak aktarılıyor. “Klasikler” başlığı altında ise, Photoshop gibi geleneksel tanıdıklarla birlikte, WolframTones, Natural Reader ve Donjon gibi 7 farklı seçenek karşımıza çıkıyor.

Reddit.com üzerinde, Media Synthesis ile aynı yıl ve hatta aynı ay kurulmuş olan SFW Deepfakes topluluğu ise, çok daha farklı bir misyona sahip. Açık kaynaklı olanlar da dahil her türlü yazılım paylaşımının ve her tür reklam ya da spam’in yasaklandığı platformda, adından da anlaşılacağı gibi sadece “İş İçin Güvenli” deepfake paylaşımları yapılabiliyor. Platform, özellikle porno deepfake örneklerinden kaçınma ortak paydasında deepfake geliştiricileri bir araya getiriyor.

Deepfake volkanı, hızla genleşiyor…

Süper yanardağlar olarak tanımlanan geniş çanaklı volkanların, binlerce yıl sessiz kalsalar bile, patladıklarında bir kıtanın yıkılmasına ya da yerkürede iklim değişikliğine varan, inanılmaz bir tehlike potansiyeline sahip oldukları biliniyor. Deepfake teknolojisi de patlamaya hazır bir volkan gibi çevrimiçi genleşiyor ve içten içe fokurduyor. Zirvedeki çanağından lav püskürttüğü görülse de kızgın lavlar henüz yamaçlardan aşağı akıp, yakıp kavurmaya başlamadı. Ancak, anonim geliştir-paylaş dayanışması ile topluluklar halinde yaşanan büyümenin, deepfake volkanının hızla genleşmesine yol açtığı kesin. Ne zaman patlar bilinmez, ama çok da uzak görünmüyor…

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: