Yapay Zeka Suçları Nerede Başlar?

Zeka, iki ucu keskin bıçak. İnsanı başarıdan başarıya koşturup, kahraman da yapar. Kötülükten kötülüğe savrulan bir suçlu da. Üstelik bu durum, insanın kendisine bahşedilen bireysel doğal zekasını artık hangi yönde kullandığıyla sınırlı değil. Çünkü internet hızında bir etkileşimle küreselleşen yapay zeka, şimdi elimizin altında. Kafatasında saklı doğal zeka ile tüm akıllı cihazlarınızdan erişebilen yapay zekayı bir araya getirerek yapılabilecekler ise, göz kamaştırıcı olduğu kadar ürkütücü ve endişe verici.

Bireysel zekayı, çarpan etkisi ile “yapabilirliğin doruklarına” ulaştıran yapay zeka teknolojisi, belki henüz insanı gerçekte kopyalamıyor. Ama insan yüzünü, dijital olarak “inanılmaz inandırıcılıkta” kopyalayıp, canlandırabiliyor. Adını 2000’li yılların en gözde dijital platformlarından reddit.com’daki bir “kullanıcı adından” alan Deepfake videolar, yapay zekanın “derin öğrenme” ve “gerçek dışı gerçeklik üretebilme” yeteneğinin bir ürünü. 

Reddit.com’un “Deepfakes” isimli kullanıcısı, yapay zeka teknolojisinin makine öğrenmesini içeren, genel kullanıma açılmış bir faceswap (yüz değiştirme) uygulamasını geliştirmeye odaklanınca, fitili ateşlemiş oldu. Yapay zeka teknolojisinin yan ürünü niteliğindeki bu tür yazılımlar, daha sonra “eğlenceli masum bir uygulama” olarak kameralara eklendi. Ancak, masumiyetlerini yitirip, “şeytani” amaçlarla kullanılmaları çok zaman almadı. 

Bugün yapay zeka teknolojisi yardımıyla, dijital bir görüntüyü, birkaç tıkla değiştirip, yüzü, sesi, mimikleri ve konuşması ile kişilerin kendisinden ayırt edilmeyecek kadar inandırıcı, gerçek dışı videolarını üretmek mümkün. Bunun için tek kare fotoğraf yeterli. Cep telefonunuza yüklediğiniz bu özellikteki bir uygulamadan, kendi yüzünüzü bir film sahnesine ekleyerek ürettiğiniz eğlenceli videonuzu arkadaşlarınızla paylaşıyorsanız sorun yok. Ama, bir başkasının yüzünü, istemeyeceği, kabul etmeyeceği, onu kötü duruma düşürecek, zarara uğratacak, tehlikeye atacak, itibarını ya da güvenliğini tehdit edecek bir videoda kullanınca işler değişir, bu durumda hukuk devreye girer ve girmelidir. Üstelik, üretilen bu gerçek dışı deepfake video ile birini dolandırmak, zarar vermek ve haksız kazanç sağlamak, evrensel hukuk değerleriyle bakıldığında kesinlikle bir suçtur ve cezasız kalamaz.

Evrensel bir hukuk sınavı

Internet kadar hızlı yayılan “Bilişim Suçları”na karşı önlem almaya çalışan ülkeler, deepfake salgını nedeniyle yeni bir hukuk sınavı ile daha karşı karşıya kalmış durumdalar. Çünkü, adli kayıtlara geçen ilk deepfake suçu çoktan işlendi. İngiltere’de, Almanya merkezli bir şirketin CEO’sunun, yapay zeka ile sadece sesinin manipüle edilmesi bile, şirkete tam 243 bin dolara mal oldu. CEO’nun sahte sesiyle şirkete ulaşan para aktarma talimatı yerine getirilince, para Meksika’da bilinmeyen bir hesap numarasına kadar uzun bir yolculuğa çıkmış oldu. 

Teknolojinin ve yapay zekanın odağındaki ABD, birkaç farklı alanda Deepfake tehdidine karşı yasal önlemler almaya çalışıyor. Bu çabalardan biri, “porno tuzağı” na karşı, caydırıcı yasalar oluşturabilmek. İnsan yüzünü, başka çıplak vücutlarla eşleştiren sahte deepfake videoların yayılıyor olması ve bu tehdidin gelecekte bir furyaya dönüşme tehlikesi, yasa yapıcıları harekete geçirdi. 2014 yılından bu yana “başkalarını zorlamak, taciz etmek veya korkutmak amacıyla” çıplak görüntü veya video yayılmasını yasaklayan Virginia Eyaleti, rıza dışı kaydedilen pornografik görüntülerin internete yüklenmesi hakkında çıkardığı yasanın kapsamını, bu yılın başlarında daha da genişletti. Deepfake videoları da yasa kapsamı içine aldı. Böylece, kişinin haberi ve rızası olmadan yapay zeka teknolojisi ile oluşturulan video ve fotoğraflar için de, 12 aya kadar hapis ve para cezası öngören yasa geçerlilik kazanmış oldu.  Bu da, Virginia eyaletini deepfake hakkında yasa çıkarıp uygulamaya koyan ilk eyaletlerden biri yaptı. 2019 yılında, bu konuya kayıtsız kalmayan eyalet sayısı 41’e ulaştı. “İntikam pornosu” diye de adlandırılan “rıza dışı porno görüntüler oluşturulması”nı önlemek için, ayrıca bu eylemi kolay hale getiren DeepNude adlı bir uygulama da kaldırıldı.

Politikacılar da alarmda

Deepfake videolar, politikacıları da hedef alıp, seçmen algısını yönlendirecek şekilde, sahte politik skandallara zemin hazırlamaya başlayınca, politikacıların konuya hassasiyeti daha da arttı. Ne de olsa, 2020 yılındaki ABD seçimlerine fazla bir zaman kalmadı. Yapay zekanın eseri olan teknolojinin pek çok konuda yanlış bilgi oluşturabileceğinin farkında olan ABD senatörlerinden Ben Sasse ve Yvette Clarke ülke genelinde etkili olacak yasal düzenleme için Kongre’ye tasarı verdiler. Teksas eyaleti 1 Eylül’den itibaren anti-deepfake yasasını yürürlüğe koydu. Ancak yasa sadece deepfake tehlikesinin seçmen algısını manipüle ederek, politik dünyaya vereceği zararı önleyici bir yapı taşıyor. New York eyaletindeki bazı milletvekilleri ise, izinleri olmadan insanların “dijital kopyalarını” oluşturmayı yasaklayacak bir tasarı önerdiler. Ancak Amerikan Sinema Filmleri Birliği, “ilham alma becerisini kısıtlayacağı” konusunda uyardı ve tasarıya dolaylı biçimde karşı çıktı.

Deepfake hakkında özel yasal düzenleme aşamasına gelmemiş olan diğer pek çok ülke, kendi hukuk sisteminde konuyu “kişilik haklarına saldırı” perspektifinde değerlendiriyor. Türkiye ve daha birçok ülkede Medeni Kanun ile “kişilik haklarına saldırıyı önleyici” düzenlemeler getirilirken, suçun gerçekleşmesi halinde Savcılıklar’a yapılacak suç duyurusu ile Ceza Yasaları devreye giriyor. İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ile birlikte Fikir ve Sanat Eserleri ile ilgili yasalar da, “kişilik haklarına saldırı” niteliği taşıyabilecek yayınların yapılması ve yayılması hakkında, “durdurmaya ve yayından kaldırmaya” yönelik düzenlemelere yer veriyor. Öyle görünüyor ki, yakında her ülke deepfake risklerini kavrayıp, kapsamlı yasal düzenlemeler getirmek zorunda kalacak. 

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: